Middeleeuwse tassen, riemtassen en buidels
- Direct beschikbaar
-
Levertijd: 2 - 3 Werkdagen (NL - buitenland anders)
- Direct beschikbaar
-
Levertijd: 2 - 3 Werkdagen (NL - buitenland anders)
- Direct beschikbaar
-
Levertijd: 2 - 3 Werkdagen (NL - buitenland anders)
- Direct beschikbaar
-
Levertijd: 2 - 3 Werkdagen (NL - buitenland anders)
- Direct beschikbaar
- Direct beschikbaar
-
Levertijd: 2 - 3 Werkdagen (NL - buitenland anders)
- Direct beschikbaar
-
Levertijd: 2 - 3 Werkdagen (NL - buitenland anders)
- Direct beschikbaar
-
Levertijd: 2 - 3 Werkdagen (NL - buitenland anders)
- Direct beschikbaar
-
Levertijd: 2 - 3 Werkdagen (NL - buitenland anders)
- Direct beschikbaar
-
Levertijd: 2 - 3 Werkdagen (NL - buitenland anders)
- Direct beschikbaar
-
Levertijd: 2 - 3 Werkdagen (NL - buitenland anders)
- Direct beschikbaar
-
Levertijd: 2 - 3 Werkdagen (NL - buitenland anders)
- Direct beschikbaar
-
Levertijd: 2 - 3 Werkdagen (NL - buitenland anders)
- Direct beschikbaar
-
Levertijd: 2 - 3 Werkdagen (NL - buitenland anders)
- Direct beschikbaar
-
Levertijd: 2 - 3 Werkdagen (NL - buitenland anders)
- Direct beschikbaar
-
Levertijd: 2 - 3 Werkdagen (NL - buitenland anders)
- Direct beschikbaar
-
Levertijd: 2 - 3 Werkdagen (NL - buitenland anders)
Of het nu op de middeleeuwse markt is, bij LARP of in het re-enactmentkamp – een tas aan de riem was in de middeleeuwen geen luxe, maar een pure noodzaak. Omdat kleding in die tijd geen zakken had, droegen mensen letterlijk al hun dagelijkse benodigdheden op hun lichaam. Hier vind je heuptassen, leren buidels en schoudertassen van leer en stof die passen bij een historisch geïnspireerde outfit – van het voordelige instapmodel tot de versierde sporran.
Hoe heetten middeleeuwse tassen – en wat zit erachter?
Middeleeuwse tassen hadden, afhankelijk van vorm, functie en regio, heel verschillende namen. De meest gangbare Duitse termen waren Beutel, Tasche en Ranzen. Het Latijnse woord bursa duidde oorspronkelijk een geldbuidel aan – daaruit ontstond later het Duitse woord „Börse”. Wie aalmoezen uitdeelde of inzamelde, droeg een aalmoezenzak; pelgrims reisden met een eenvoudige pelgrimszak of -tas over de schouder. Heuptasjes, die stevig aan de riem werden bevestigd, heetten, afhankelijk van de regio, ook wel Kiepe of Felleisen – dit laatste vooral voor leren reistassen. Geldkatzen – platte leren zakjes voor munten – waren eveneens wijdverbreid en zijn bij stadsopgravingen veelvuldig aangetroffen. De verscheidenheid aan benamingen weerspiegelt hoe alomtegenwoordig deze accessoires in het dagelijks leven van de middeleeuwen waren.
Korte geschiedenis van de tas: van de oudheid tot de late middeleeuwen
Ötzi en de oudst bekende tas
De man uit het ijs droeg al een klein leren zakje met vuursteen, botnaald en tondel bij zich. Dit bewijst dat draagbare voorraadzakjes al lang voor het begin van de middeleeuwen tot de basisuitrusting van de mens behoorden. De eerste tas is dus geen middeleeuwse uitvinding – maar een oeroude menselijke.
Vroege middeleeuwen: zakjes met koord aan de riem
Eenvoudige zakjes met koord van leer of grof linnen werden direct aan de riem gedragen. Ze waren klein, ongevoerd en meestal ongeverfd. Archeologische vondsten uit Scandinavische graven tonen aan dat ook Vikingen hun riemzakjes meenamen in het graf – vaak gevuld met munten of speelstenen.
Hoogmiddeleeuwen: leren riemtassen met beslag
Met toenemende welvaart en verfijnder vakmanschap ontstonden er luxere riemtassen van gelooid rundleer, deels voorzien van metalen beslag en sluitingen met hoornknopen. Stedelijke handelaren, ridders en geestelijken droegen nu verschillende soorten tassen, die ook hun sociale status aangaven.
Late middeleeuwen: pelgrimstassen, aalmoezenzakken, franjetassen
De late middeleeuwen brachten een ware bloei van het tassenmakersgilde. Franjezakken van suède, geborduurde aalmoezenzakken en grote pelgrimstassen van linnen of grof doek werden op markten verhandeld. Opgravingen in Londen (Museum of London) leveren vandaag de dag nog steeds goed bewaarde leren exemplaren uit deze tijd op.
Welke materialen werden in de middeleeuwen gebruikt?
De materiaalkeuze voor tassen en zakjes hing sterk af van de sociale klasse, de portemonnee en het gebruiksdoel. Leer domineerde als het meest robuuste en gemakkelijkst te verwerken materiaal – historische vondsten uit Londen en Denemarken tonen aan dat rundleer het meest werd gebruikt, gevolgd door schapen- en geitenleer. Voor zachtere, meer gedetailleerd gevormde buidels werd suède gebruikt. Eenvoudigere pelgrimstassen bestonden uit linnen of grof katoenweefsel. De tassen werden gesloten met een hoornknop, een riemdoorgang, een eenvoudige gesp of een vetersluiting.
| Materiaal | Geschiktheid | Typisch gebruik |
|---|---|---|
| Rundleer (plantaardig gelooid) | Historisch gedocumenteerd | Heuptasjes, portemonnees, koppelriemen |
| Suède (hert, ree) | Historisch gedocumenteerd | Zachte zakjes met vetersluiting, aalmoezenzakjes |
| Schapen-/geitenleer | Historisch gedocumenteerd | Kleine muntzakjes, Franciscaanse zakjes |
| Linnen / grof katoen | LARP / dagelijks gebruik | Pelgrimszakken, eenvoudige schoudertassen |
| 100% leer met reliëf | LARP / showgevecht | Sporran / kiltzak, Keltische zakken |
Munten, dobbelstenen en proviand – wat zat er historisch gezien in de tas?
In de middeleeuwen betaalde men met pfennigen, schillingen en denaren – de meest gangbare munten van de hoge middeleeuwen. Zilveren penningen vormden in veel regio's de dagelijkse betaalmiddelen, gouden munten zoals de florijn of dukaten circuleerden vooral in de langeafstandshandel. Al deze betaalmiddelen gingen rechtstreeks in de buidel aan de riem, want broekzakken bestonden simpelweg niet. Naast munten bevonden zich in middeleeuwse buidels doorgaans:
- dobbelstenen en speelstenen – onmisbaar tijdverdrijf in kampen en herbergen
- Kruiden, zalven en tincturen – apothekers en pelgrims droegen hun medicijnen altijd bij zich
- Sleutels – huis, kist of kelder, de sleutel hoorde bij de dagelijkse bagage
- Messen en priem – handwerkgereedschap dat men altijd bij de hand hield
- Reisvoorraden – brood, kaas en gedroogd vlees voor onderweg
Voor de hedendaagse LARP- en re-enactmentliefhebbers is er weinig veranderd aan dit principe: middeleeuwse munten, dobbelstenen en kleine accessoires belanden vandaag de dag net zo vanzelfsprekend in de heuptas als 700 jaar geleden. Wie zich authentiek wil presenteren, draagt niets in de handen – alles aan de riem.
Riemzakjes op prijs en kwaliteit – overzicht voor beginners en gevorderden
Leren zakjes voor munten en dobbelstenen van echt leer – robuust, tijdloos en ideaal om met deze hobby te beginnen. Pelgrimstassen van 100% katoen in verschillende kleuren zijn uitstekend geschikt als schoudertas voor op de markt en op festivals. Merken: Battle Merchant, Mythrojan.
Middeleeuwse heuptasjes van leer en suède met klassieke hoornknopsluiting – verkrijgbaar in bruin en zwart. Ideaal voor LARP, re-enactment en regelmatige markten. De hoornknop is een historisch gedocumenteerd detail en tegelijkertijd een praktische sluiting voor dagelijks gebruik.
Traditionele kiltzakken (sporran) van 100% leer met Keltische reliëfpatronen, kwastjes en kettingriemen – ambachtelijk vervaardigde stukken voor kiltdragers en liefhebbers van de Keltische cultuur. In verschillende uitvoeringen: klavertje, Keltisch kruis, gouden reliëfpatronen. Merken: Ulfberth, Lord of Battles.
Heuptasje, buidel of schoudertas – welk type past bij wie?
Heuptasje
Stevige sluiting met hoornknop of gesp, direct aan de middeleeuwse riem gedragen. Ideaal voor markt, kamp en re-enactment – altijd toegankelijk, zit stevig en verschuift niet. Verkrijgbaar in leer en suède.
Leren buidel
Gesloten met een koord, zeer klassieke uitstraling, voor munten, dobbelstenen en kleine accessoires. Licht, voordelig, historisch veelvuldig gedocumenteerd – de perfecte metgezel voor iedereen die voor het eerst in de scene stapt.
Pelgrimstas / schoudertas
Grotere opbergruimte van katoen of leer, over de schouder gedragen. Voor langere markten, wandelingen of als rekwisiet voor pelgrims- en handelaarsvoorstellingen. Verkrijgbaar in verschillende kleuren.
De sporran (Schots-Keltische kiltzak) vormt een aparte categorie: wordt als voorzak aan de kilt gedragen, van leer met kwastjes en Keltische reliëfpatronen. Wie een Schotse rok of kilt draagt, kan bijna niet om de sporran heen – hij is zowel functioneel als cultureel. Voor Keltische voorstellingen zijn ook de Keltische tassen uit ons assortiment geschikt.
Onderhoud en duurzaamheid: zo blijft je leren tas lang mooi
Leer is een robuust natuurlijk materiaal dat bij de juiste verzorging vele jaren meegaat. De volgende basisregels gelden voor alle leren tassen en zakjes:
- Wrijf het leer regelmatig in met leervet of bijenwas – dat houdt het leer soepel en voorkomt scheuren. Vooral na nat weer op de markt is nabehandeling zinvol.
- Laat het na regen langzaam aan de lucht drogen – houd het absoluut uit de buurt van directe hitte (kampvuur, radiatoren), omdat het leer anders broos wordt.
- Controleer af en toe of de hoornknopen en gespen goed vastzitten – vooral bij tassen die vaak worden gebruikt, kunnen bevestigingen losraken.
- Katoenen pelgrimstassen zijn wasbaar op lage temperatuur (30 °C, fijnwasprogramma) – zonder droger, zodat de naden intact blijven.
- Voor leerverf en leervet vind je de juiste verzorgingsproducten direct in de winkel.
Van een eenvoudige muntzak tot een versierde sporran – hier vind je het juiste item voor je kostuum, je LARP-avontuur of het volgende kampeerleven. Blader door het assortiment van meer dan 37 modellen van Battle Merchant, Mythrojan, Lord of Battles, Ulfberth en ons eigen merk Vehi Mercatus – en kies de tas die echt bij je past.
Veelgestelde vragen
In de middeleeuwen waren er veel benamingen: zak, tas en rugzak waren gangbare Duitse termen. Het Latijnse woord 'bursa' duidde op de geldbuidel, waaruit later 'Börse' (beurs) ontstond. Afhankelijk van de functie sprak men van aalmoezenzak, pelgrimszak of geldkat. Aan de riem bevestigde tassen werden regionaal ook wel Kiepe of Felleisen genoemd.
De oudst bekende tas was van Ötzi, de man uit het ijs, die ongeveer 5.300 jaar geleden leefde. Hij droeg een klein leren zakje met vuursteen, botnaald en tondel bij zich. Draagbare opbergmiddelen zijn dus geen middeleeuwse uitvinding – ze begeleiden de mensheid al sinds het stenen tijdperk.
Leer domineerde duidelijk: rundleer kwam het meest voor, gevolgd door schapen- en geitenleer. Voor zachtere zakvormen gebruikte men suède (hert, ree). Eenvoudigere pelgrimstassen bestonden uit linnen of grof katoenweefsel. Tassen werden gesloten met hoornknopen, riemen of eenvoudige metalen gespen. Opgravingen in Londen leveren vandaag de dag nog steeds goed bewaarde leren exemplaren uit de late middeleeuwen op.
In de middeleeuwen betaalde men met zilveren of gouden munten: penningen, schillingen en denaren waren de meest gangbare dagelijkse betaalmiddelen. Gouden munten zoals de florijn of dukaat circuleerden vooral in de langeafstandshandel tussen kooplieden. Omdat kleding geen zakken had, werden alle munten in de buidel aan de riem gestopt – de middeleeuwse heuptas was dus de portemonnee van die tijd.
Een heuptasje zit steviger vast aan de riem, heeft een stevige behuizing (meestal van stijf leer) en een gestructureerde sluiting zoals een hoornknop of een gesp. Een leren buidel is daarentegen zachter, wordt dichtgetrokken met een koord en is lichter – ideaal voor munten, dobbelstenen en kleine spullen. Beide soorten zijn historisch gedocumenteerd en uitermate geschikt voor zowel het dagelijks leven als LARP.