Naar de hoofdinhoud springen Naar het zoekveld springen Naar het menu springen
Black Weeks · NovemberdealsAfdingen met Krentebert“Gisteren vertelde iemand me dat ik de beste koopman van het hele land ben. Ik had het bijna geloofd.”Tot 30 nov. · ActievoorwaardenNaar de kraam
Koken met de Vikingen

Zelf honingwijn brouwen – de historische Vikingdrank honingwijn

Zelf brouwen? Met de juiste handleiding lukt de Viking-honingwijn zelfs beginners. Hier vind je de geschiedenis, het recept en tips voor je eigen variaties.

BL Produkte GmbH

Met is veel meer dan alleen een zoete drank van de middeleeuwse markt. Wie zelf mede wil brouwen, duikt in een traditie die duizenden jaren teruggaat en in de Vikingtijd haar culturele hoogtepunt bereikte. Dit artikel biedt je historische achtergrondinformatie, een praktische stap-voor-stap handleiding en inspiratie voor je eigen varianten.

Belangrijkste inzichten in één oogopslag

  • Eeuwenoude traditie: mede, oftewel honingwijn, behoort tot de oudste alcoholische dranken ter wereld. Bij de Vikingen (ca. 793–1066 n.Chr.) speelde het een centrale rol als feestdrank, ritueel offer en symbool van welvaart.
  • Eenvoudige basisingrediënten: De belangrijkste ingrediënten voor Viking-mede zijn honing, water en gist – eventueel aangevuld met appelsap, bessen en kruiden. Met een eenvoudige gistingsfles kun je thuis aan de slag.
  • Geschiedenis ontmoet praktijk: dit artikel combineert historische kennis – bijvoorbeeld over ‘Dichtungsmet’, de vondsten uit Haithabu en het Nydam-moeras – met een moderne, praktische handleiding voor het brouwen van mede.
  • Eerlijk over de bronnen: originele Viking-met is historisch gezien niet exact te reconstrueren, aangezien er geen schriftelijke recepten bewaard zijn gebleven. Hedendaagse interpretaties, zoals rode Viking-met met kersensap, zijn moderne verdere ontwikkelingen met historische inspiratie.
  • De eerste stappen zijn eenvoudig: begin het liefst met een kleine batch van 5 liter, zorg voor schone apparatuur en geef je mede voldoende tijd om te rijpen.

Wat is mede? Honingwijn als Vikingdrank

Mede is een gegiste honingwijn, gemaakt van honing, water en gist. De term „Mede“ is in het Duits al sinds de middeleeuwen bekend en gaat terug op de Indo-Europese stam „medhu“, die oorspronkelijk zowel „honing“ als „honingdrank“ betekende. Van dezelfde wortel zijn het Oudnoorse woord „mjöðr”, het Engelse „mead” en het Poolse „miód” afgeleid – zelfs het Sanskrietwoord „madhu” voor een zoete drank is taalkundig verwant. Met behoort daarmee tot de oudst gedocumenteerde benamingen voor dranken binnen de Indo-Europese taalfamilie.

Het verschil met andere alcoholische dranken is duidelijk: terwijl wijn op druiven is gebaseerd en traditioneel Vikingbier vaak op gerst, dient honing bij met als primaire suikerbron. De gist zet de suiker om in alcohol en kooldioxide. Het alcoholgehalte ligt doorgaans tussen de 11 en 16 % vol., in krachtige varianten zelfs hoger, afhankelijk van de hoeveelheid honing en de giststam.

De term „Viking-met” is een moderne benaming voor honingwijn, die qua smaak en bereidingswijze is geïnspireerd op de dranken uit de Vikingtijd – tegenwoordig echter geproduceerd met zuivere gist en hygiënische apparatuur. Andere gangbare namen zijn honingwijn, godendrank of dichtersmet, waarbij deze laatste uit de Noordse mythologie stamt en verwijst naar de verbinding tussen met en wijsheid en dichtkunst.

Tegenwoordig wordt met zowel koud als warm geserveerd – het laatste vergelijkbaar met glühwein. Op middeleeuwse en Vikingmarkten is de drank al lang een vast onderdeel van het aanbod.

Geschiedenis van de met: van het stenen tijdperk tot de Vikingtijd

Historische keramische vaten uit het oude China, de bakermat van het brouwen van met met honing en fruit

De geschiedenis van met reikt ver terug, tot ver voorbij het Vikingtijdperk. De vroegste archeologisch en chemisch aangetoonde aanwijzingen voor een gefermenteerde drank met honing zijn afkomstig uit Jiahu in de vallei van de Gele Rivier in China en dateren van ongeveer 7000 tot 6600 v.Chr. Onderzoekers onder leiding van de archeochemicus Patrick McGovern hebben in keramiekresten resten van wilde druiven, meidoorn, rijst en honing aangetoond – een van de vroegste sporen van een gefermenteerde drank ooit.

In Europa ontwikkelden zich onafhankelijk daarvan gedurende duizenden jaren op honing gebaseerde dranken. Griekse, Romeinse en Germaanse culturen kenden varianten van mede, zij het met telkens lokale ingrediënten en technieken. In Noord-Europa kreeg honingwijn een bijzondere betekenis, omdat honing daar door het klimaat schaarser en daardoor waardevoller was dan graan.

De overgang van de Romeinse keizertijd via de volksverhuizingen naar de Vikingtijd (ca. 8e tot 11e eeuw n.Chr.) markeert de periode waarin mede in Noord-Europa uitgroeide tot een prestigieuze feestdrank. Omdat de bijenteelt nog niet systematisch werd beoefend, bleef honing een schaars goed. Daardoor was het maken van mede in zekere zin een luxe – en de afgewerkte mede een statussymbool.

Latere schriftelijke recepten voor mede duiken vanaf ongeveer de 14e eeuw op in Midden-Europa. In deze handschriften zijn de eerste systematische verwijzingen te vinden naar zuiveringsprocessen, kruiden en het kweken van gist. De traditie van het brouwen van mede werd zo door de eeuwen heen verder ontwikkeld.

Mede en de Vikingen: cultuur, rituelen en mythologie

De Vikingtijd (793–1066 n.Chr.) werd gekenmerkt door een sterk geritualiseerde samenleving. Feesten, drinkgelagen en religieuze ceremonies vormden de kern van het gemeenschapsleven – en mede was daarbij alomtegenwoordig.

Historisch gezien dronken de mensen in de Vikingtijd zowel mede als ale, maar mede werd beschouwd als de edelere drank. De consumptie van mede versterkte de sociale banden tijdens feesten en was een vast onderdeel van het ‘symbel’, een geritualiseerd drinkfeest waarbij een hoorn de ronde deed en er toasts, herinneringen en eden werden uitgesproken. Overleveringen beschrijven doorgaans meerdere rondes: eerst werd er op de goden gedronken, daarna werd er stilgestaan bij overleden familieleden en voorouders, en in verdere rondes legden de deelnemers eden af of droegen ze verzen voor. Typische gelegenheden voor dergelijke drinkfeesten waren overwinningsfeesten, Thing-bijeenkomsten, bruiloften en het sluiten van bondgenootschappen. Mede was een symbool van welvaart in de Vikingcultuur en werd bij religieuze ceremonies ook gebruikt als offergave aan goden en voorouders.

In de Noordse mythologie speelt mede een bijzondere rol. De Vikingen geloofden dat mede wijsheid en poëtische vaardigheden verleende. De legende van de dichtersmet, vooral overgeleverd door Snorri Sturluson, vertelt hoe de dwergen Fjalar en Galar de wijze Kvasir doodden en zijn bloed met honing mengden in de ketel Óðrerir. Uit dit mengsel ontstond de dichtersmet, die iedereen die ervan dronk de gave van de dichtkunst schonk. Volgens de overlevering slaagde zelfs Odin er later in om zich de kostbare drank door list toe te eigenen. Met was daarmee de drank van de goden en tegelijkertijd een symbool voor inspiratie en wijsheid.

Omdat honing moeilijker te winnen was dan graan, bleef met zeldzamer en kostbaarder dan bier – en juist dat maakte het tot de symbolisch geladen prestigedrank van de Vikingcultuur.

Archeologische sporen: Haithabu, Nydam en andere vondsten

De plaats Haithabu, gesticht rond 770 n.Chr. nabij het huidige Schleswig, was een van de belangrijkste handelscentra uit de Vikingtijd. De nederzetting lag aan het einde van de Schlei, een zeearm van de Oostzee die ver het binnenland in reikte, en was een knooppunt voor de langeafstandshandel tussen Scandinavië en het Europese vasteland. Sinds 2018 zijn Haithabu en het naburige grenswerk Danewerk gezamenlijk erkend als UNESCO-werelderfgoed – een getuigenis van de cultuur uit het Vikingtijdperk in het Oostzeegebied.

In Haithabu en soortgelijke vindplaatsen uit de Vikingtijd zijn vaten, drinkgerei en organische resten ontdekt die wijzen op honing- en vruchtendranken. Volgens de overlevering werd mede vermoedelijk in houten vaten of aardewerken potten gefermenteerd – een praktijk die archeologisch slechts indirect kan worden aangetoond aan de hand van resten van vaten.

Het Nydamer Moor bij Øster Sottrup, vlakbij Sonderburg in Noord-Sleeswijk, behoort tot de belangrijkste offerplaatsen uit de Romeinse keizertijd. De vondsten daar – voornamelijk wapens zoals zwaarden, schilden, speren en bogen, evenals verschillende boten – werden in de 3e en 4e eeuw n.Chr., tijdens de overgang van de Romeinse keizertijd naar de volksverhuizingstijd, ritueel in het moeras gezonken. Van de geborgen boten is vooral de beroemde Nydam-boot volledig bewaard gebleven. Moderne productnamen zoals „Viking Nydam“ verwijzen specifiek naar deze historische plek, ook al zijn de Nydam-vondsten zelf ouder dan de eigenlijke Vikingtijd.

Wetenschappelijke methoden zoals pollenanalyses van grafvondsten – bijvoorbeeld uit een vroeg-Keltisch vorsten graf op de Glauberg in Hessen – tonen in een daar gevonden snavelvormige kruik een uitzonderlijk pollenrijke gemengde honing met meer dan 250 verschillende pollensoorten. Dergelijke vondsten maken voorzichtige conclusies mogelijk over historische ingrediënten voor honing en mede, ook al zijn directe bewijzen uit Scandinavische Vikingvindplaatsen zelf tot nu toe schaars.

De conclusie: originele Viking-met kan niet exact worden gereconstrueerd, maar archeologische vondsten en natuurwetenschappelijke analyses bieden waardevolle aanwijzingen over de mogelijke samenstelling.

„Originele Viking-mede“ – wat historisch mogelijk is (en wat niet)

Wie op zoek is naar een authentiek Vikingrecept, moet een ontnuchterend feit accepteren: er zijn geen overgeleverde Vikingrecepten. Alles wat we weten over de productie van mede in de Vikingtijd is afkomstig uit latere middeleeuwse bronnen en archeologische aanwijzingen.

De typische onzekerheden zijn aanzienlijk:

  • De honingsoorten van toen verschilden van de huidige gekweekte soorten – het waren menghoningen uit bossen en weiden.
  • Vroeger gistte mede waarschijnlijk vaak met natuurlijke gisten uit de omgeving, niet met zuivere giststammen.
  • Fruitsoorten zoals wilde appels en sleedoorn waren wijdverspreid, maar in onbekende hoeveelheden.
  • Schriftelijke verslagen over hoeveelheden, tijden of temperaturen ontbreken volledig voor de Vikingtijd.

Wat men vandaag de dag toch goed kan nabootsen: het gebruik van boshoning, bloemenhoningmengsels, verse of gedroogde bessen en appelsap of appelmost als zuurbron. Het is aangetoond dat deze ingrediënten in Noord-Europa beschikbaar waren.

Marketingtermen als „Original Viking-met“, „Viking-legende“ of „Viking Nydam“ zijn moderne interpretaties met historische inspiratie, maar met moderne keldertechniek. Een premiumvariant met een eikenhouttoets, zoals die onder de naam „Vikinglegende“ wordt aangeboden, laat op treffende wijze zien hoe creatief historische ideeën tegenwoordig kunnen worden toegepast.

Voor iedereen die mede wil brouwen geldt: het doel is geen exacte reconstructie, maar een drank die qua smaak en bereidingswijze aannemelijk in de Vikingtijd zou passen. Het streven naar perfectie mag daarbij gerust wat op de achtergrond treden ten gunste van het plezier in het experimenteren.

Basisbestanddelen voor Viking-mede: honing, water, gist en meer

Historische ingrediënten voor het brouwen van mede: boshoning, wilde appels en sleedoornvruchten, net als in de middeleeuwen

Historische Viking-met bestond waarschijnlijk uit zeer eenvoudige ingrediënten. Tegenwoordig kun je bewust voor kwaliteit kiezen en zo het resultaat doelgericht beïnvloeden.

Honing is het belangrijkste ingrediënt. Hoogwaardige honing is essentieel voor de bereiding van mede, omdat deze het karakter van het eindproduct in belangrijke mate bepaalt. Verschillende soorten zorgen voor verschillende aroma’s:

Soort honing Aromaprofiel Geschikt voor
Bloemenhoning (mild) Zoet, bloemig, rond Klassieke lichte mede
Bos-honing Kruidig, bitter, moutig Krachtige, donkere mede
Heidehoning Intens, licht bitter Mede met een uitgesproken karakter
Lindehoning Fris, mentholachtig Lichte zomermet

Traditioneel werd rauwe, onbehandelde honing gebruikt. Regionale biologische honing zonder pesticiden is ook vandaag de dag nog steeds de beste keuze.

Het water moet schoon en zo zacht mogelijk zijn. De Vikingen gebruikten bron- of putwater; tegenwoordig volstaat gefilterd leidingwater.

Gist is de motor van de gisting. Zuivere giststammen, zoals wijngist van het type Lalvin 71B, leveren voorspelbare resultaten op. Vroeger werd waarschijnlijk vaak gegist met natuurlijke gisten uit de omgeving – een methode die spannend, maar riskant is.

Overige ingrediënten: appelsap of appelmost voor zuur en fruitigheid, bessen zoals aalbessen of sleedoornbessen, en specerijen zoals kaneel, kruidnagel of gember. Mede kan bovendien worden verfijnd met jeneverbes of kruiden. Deze optionele toevoegingen bieden talrijke smaakmogelijkheden.

Benodigdheden voor het brouwen van mede: van gistingsfles tot drinkhoorn

Ook als beginner kun je met een klein budget aan de slag. Bepaalde benodigdheden zijn echter onmisbaar.

Tot de basisuitrusting behoren:

  • een gistingsfles of gistingsemmer (5 tot 25 liter) met bijpassende gistingssluiting
  • gistbuisjes en rubberen stoppen
  • een slang om over te gieten en de gist af te tappen
  • een trechter en een maatbeker
  • een thermometer
  • een suikerstok of een refractometer (optioneel, maar aan te raden)

Veel webwinkels en gespecialiseerde winkels bieden startersets aan die gist, gistvoedingszout en reinigingsmiddelen al bevatten. Dat neemt een groot deel van de aanvankelijke onzekerheid weg.

Voor de hygiëne zijn voedselveilige reinigingsmiddelen of een zwaveloplossing voor desinfectie nuttig. Als alternatief werkt voor hobbybrouwers ook grondig spoelen met heet water. Reinheid en desinfectie zijn cruciaal bij het brouwen – dit punt kan niet vaak genoeg worden benadrukt.

Bij het serveren werd mede traditioneel vaak geschonken uit kunstig versierde drinkhoorns. Voor het afvullen zijn glazen flessen met kurk, beugelsluiting of schroefdop geschikt. Wie zelfgebrouwen mede cadeau wil doen, vindt decoratieve flessen die bij de Vikingstijl passen.

Basisrecept: zelf eenvoudige honingwijn maken

Dit gedeelte biedt een in de praktijk beproefd beginnersrecept voor een batch van 5 liter. Het is gebaseerd op traditionele Viking-met, maar maakt gebruik van moderne technieken voor betrouwbare resultaten.

Je hebt ongeveer 1,5 tot 2 kg honing nodig (bloemenhoning of een mengsel van bloemen- en boshoning), ongeveer 3 tot 3,5 liter water, optioneel 0,5 liter appelsap, een pakje wijngist (bijvoorbeeld Lalvin 71B of D47), gistvoedingszout volgens de aanwijzingen op de verpakking en indien nodig een scheutje citroensap voor wat zuur. Een heel eenvoudig recept voor mede heeft al genoeg aan 1 kg honing op 2,5 liter water – dat is ongeveer het minimum voor een lichte mede. De verhouding tussen honing en water ligt doorgaans tussen 1:3 en 1:4, afhankelijk van of je een zoetere of drogere mede wilt maken.

Stap 1: Los de honing volledig op in lauw water (maximaal 35 tot 40 °C) en roer het mengsel goed door. Laat alles afkoelen tot ongeveer 20 °C voordat je de gist toevoegt.

Stap 2: Bereid de gist voor volgens de aanwijzingen op de verpakking door deze in wat lauw sap of water op te lossen. Doe de gist en het gistvoedingszout in de gistfles en vul deze vervolgens met het honing-watermengsel en eventueel het appelsap.

Stap 3: Vul de gistfles slechts voor ongeveer driekwart, zodat er genoeg ruimte overblijft voor schuim en koolzuur. Plaats de gistdop met water, zet de gistfles op een warme, donkere plek (20 tot 24 °C) en schud hem de eerste dagen regelmatig en voorzichtig.

Gisting begrijpen: verloop, duur en controle

De gisting is het centrale proces bij het brouwen van mede. De gist zet de suiker in de honing om in alcohol en koolstofdioxide. Om dit betrouwbaar te laten verlopen, heeft de gist de juiste temperatuur en voldoende voedingsstoffen nodig – honing alleen bevat weinig stikstof en micronutriënten, daarom is gistvoedingszout zo belangrijk.

De hoofdgisting duurt doorgaans twee tot vier weken. In deze fase zijn zichtbare belletjes in het gistbuisje, schuimvorming in de gistballon en een zoetige, gistachtige geur waarneembaar. Controleer de mede om de paar dagen visueel – de frequentie van de belletjes geeft een goede indicatie van de activiteit.

Wie het nauwkeuriger wil weten, gebruikt een suikerstokje of een refractometer. Hiermee kan het mostgewicht, dus het suikergehalte, worden gemeten en het alcoholgehalte worden geschat. Voor beginners volstaat het als alternatief om zich te oriënteren op de bubbelactiviteit in het gistbuisje.

Na de hoofdgisting volgt een rustigere nagistings- en klaringsfase bij iets koelere temperaturen. Gedurende enkele weken tot maanden zakt de gistbezinking naar de bodem en wordt de mede helderder. Voor de volledige rijping kan de mede meerdere maanden nodig hebben – geduld loont hier de moeite.

Wie te vroeg bottelt, riskeert een nagisting onder sluiting, wat kan leiden tot barstende flessen. Controleer vóór het bottelen of de meetwaarden gedurende meerdere dagen constant blijven en er nauwelijks nog belletjes opstijgen.

Hygiëne en het voorkomen van fouten bij het brouwen van mede

Hygiëne maakt het verschil tussen drinkbare Viking-met en een bedorven brouwsel. Historisch gezien was dat juist een van de meest voorkomende fouten – vervuilde vaten en apparatuur leidden tot azijnsmaak of schimmel.

Spoel de gistingsfles, slangen, trechter en flessen voor elk gebruik grondig uit met heet water. Gebruik indien nodig voedselveilige reinigingsmiddelen en spoel deze daarna volledig uit.

Fouten Symptoom Voorkomen
Zeepresten Ongewone smaak, vertraagde gisting Grondig naspoelen
Schimmelvorming Witte of groene vlekken op het oppervlak Steriele apparatuur, gistingsdop correct plaatsen
Azijngeur (Acetobacter) Prikkelende azijngeur Contact met zuurstof minimaliseren
Te hoge temperatuur Fuselalcohol, scherpe smaak Temperatuur tussen 20 en 24 °C aanhouden
Direct zonlicht Verlies van kleur en aroma Donkere opslag

Haal de mede tijdig van de gist af, meestal na 3 tot 4 weken, om autolyse en afwijkende aroma's te voorkomen. Gebruik hiervoor een voedselveilige slang en giet de mede voorzichtig over in een schone container.

Bewaar de afgewerkte mede op een koele, donkere plek bij een constante temperatuur, bijvoorbeeld in de kelder. Zo kan de smaak zich gedurende maanden of zelfs jaren op een positieve manier ontwikkelen.

Varianten: rode Viking-mede, fruit- en kruidenmede

De Vikingen dronken waarschijnlijk niet alleen pure honingwijn, maar ook mengdranken van honing en fruit. Hedendaagse varianten zoals rode Viking-met sluiten aan bij deze traditie.

Rode Viking-met wordt vaak bereid met ongeveer 25 procent kersensap voor een fruitige smaak. Het principe is eenvoudig: een deel van het water wordt vervangen door kersensap, of er worden andere rode bessen zoals aalbessen of sleedoorn toegevoegd. Dit versterkt de kleur, zuurgraad en fruitigheid aanzienlijk.

Fruitmet, in vaktermen ‘melomel’ genoemd, bevat vruchten zoals appels, kersen, pruimen of bosbessen, die ofwel al bij het brouwen ofwel tijdens de nagisting worden toegevoegd. Cyser is een bijzonder populaire subvariant met appelmost, die uitstekend lukt met regionale appels.

Gekruide mede, ook wel metheglin genoemd, maakt gebruik van kruiden zoals kaneel, kruidnagel, vanille, gember of kardemom voor complexe aroma’s, die kunnen variëren van subtiel tot dominant. Hier geldt: experimenteer met kleine hoeveelheden om te voorkomen dat het te gekruid wordt.

Bij kruidenmet gaan historisch aannemelijke kruiden zoals moerasspirea, heide, rozemarijn en jeneverbes goed samen met honing. Sommige kruiden hebben een zeer intense smaak, zoals rozemarijn, andere zijn eerder subtiel, zoals moerasspirea.

Een meer exotische variant is Acerglyn, waarbij honing gedeeltelijk wordt vervangen door ahornsiroop – een op Noord-Amerika geïnspireerde variant die ook hier in Duitsland aanhangers vindt.

Historische kruidenmengsels en experimenten in Vikingstijl

Er zijn geen betrouwbare lijsten met Vikingkruiden, maar botanisch-archeologische vondsten en middeleeuwse kruidenkunde geven aanwijzingen. Ook Germanen en Vikingen kruidden hun bier vermoedelijk met kruidenmengsels in plaats van hop – een methode die in het middeleeuwse Europa bekend stond onder de naam „Grut“ of „Gruit“ bekend stond en pas met het Beierse zuiverheidsgebod van 1516 geleidelijk aan werd teruggedrongen.

Moerasspirea is een kruid dat in dit verband vaak wordt genoemd. De naam is waarschijnlijk afgeleid van „Metsüße“, omdat de naar honing geurende bloemen vroeger werden gebruikt om wijn, bier en vooral mede te zoeten en op smaak te brengen. In de praktijk geeft het kruid echter slechts een subtiel aroma – veel hobbybrouwers melden dat het effect subtieler is dan verwacht.

Andere historisch aannemelijke ingrediënten uit Noord-Europa zijn:

  • heide (kruidig-bloemig)
  • berkenbladeren (licht bitter)
  • Sleedoorn (zuur-samentrekkend)
  • Jeneverbes (harsachtig-fris)

Een voorbeeld van een experiment: maak een kleine proefbatch van 2 tot 3 liter met boshoning, wat appelmost, een handvol sleedoornbessen en een kleine hoeveelheid heide. Het resultaat is een rustieke, wrange mede die een goed beeld geeft van wat er in de Vikingtijd gedronken zou kunnen zijn.

Belangrijk: noteer bij dergelijke experimenten alles nauwkeurig, dus hoeveelheden, tijden en temperaturen. Alleen zo kunnen succesvolle brouwsels worden herhaald en kan je eigen recept worden verfijnd. Elke partij mede kan door natuurlijke schommelingen uniek uitvallen – juist dat maakt de zoektocht naar het perfecte brouwsel zo aantrekkelijk.

Het bottelen, bewaren en rijpen van zelfgebrouwen mede

Mede is na de gisting weliswaar al drinkbaar, maar wint door rijping aanzienlijk aan aroma en harmonie, net als goede wijn.

Gebruik voor het afvullen een voedselveilige slang om de mede van het gistbezinksel af te tappen en reinig alle flessen grondig. Je kunt kiezen uit beugelsluitingen, kurken of schroefdoppen. Gevorderden kunnen overwegen een kleine hoeveelheid zwavel toe te voegen om de mede stabieler te maken.

Je kunt zien dat de mede klaar is als er nauwelijks nog gistactiviteit in het buisje te zien is, de meetwaarden gedurende meerdere dagen stabiel blijven en de mede er na de klaringsfase helder uitziet.

De rijping is vaak de meest cruciale stap in het hele brouwproces. Eenvoudige mede-varianten moeten minimaal 3 tot 6 maanden rijpen; complex gekruide of honingrijke soorten hebben baat bij 12 maanden of langer. In deze periode worden de zoetheid en scherpte afgerond en wordt de smaak harmonischer.

Voor de opslag geldt: flessen met kurk liggend bewaren, flessen met schroefdop staand, bij een temperatuur van 10 tot 15 °C, beschermd tegen licht en zonder sterke temperatuurschommelingen.

Proeverij en serveertips in Vikingstijl

Stel je een Vikingfeest voor: mede in hoorns, een open vuur, rustiek eten. Ook zonder te romantiseren hoort deze sfeer bij de beleving, vooral bij LARP-evenementen en middeleeuwse bijeenkomsten.

Lichte, fruitige mede smaakt het lekkerst licht gekoeld bij 10 tot 12 °C, klassieke honingmede bij 12 tot 16 °C. Hete Viking-mede is een gekruide honingwijn voor de winter: verwarmd tot 40 tot 60 °C met kaneel en kruidnagel, ideaal voor koude avonden en ook geschikt als basis voor andere warme dranken.

Als bijgerechten passen gerookt vlees, pittige kaas, noten, platbrood en bessendesserts goed bij een Scandinavisch geïnspireerde maaltijd.

Moderne variaties variëren van mede-cocktails en longdrinks met gin of wodka, via mede-schorlen met mineraalwater voor de zomer, tot mede-bowlen met bessen en citrusvruchten of punchvarianten met mede als basis voor het koude seizoen.

Mede is vaak sterker en zoeter dan bier, waardoor je ongemerkt meer kunt drinken. Let op het alcoholgehalte en de portiegroottes – verantwoord drinken hoort bij elk Vikingfeest.

Juridische aspecten en veiligheid bij het thuisbrouwen

In Duitsland en veel Europese landen is het brouwen van honingwijn voor eigen gebruik in principe geen probleem, zolang er geen distillatie, oftewel het branden van alcohol, plaatsvindt. Wie mede wil verkopen of commercieel wil schenken, heeft daarentegen een bedrijfsvergunning nodig en moet, afhankelijk van de hoeveelheid en de verkoopvorm, douane-, belasting- en etiketteringsvoorschriften in acht nemen. Aangezien de precieze regelingen per deelstaat en verkoopvorm kunnen verschillen, is het de moeite waard om vóór een geplande verkoop navraag te doen bij het bevoegde hoofddouanekantoor of de lokale voedselinspectie.

Wat de veiligheid betreft geldt: wees voorzichtig bij het omgaan met glazen recipiënten die onder druk staan, bijvoorbeeld bij nagaat in de fles. Gistingsrecipiënten moeten buiten het bereik van kinderen en huisdieren worden geplaatst. Als een fles tekenen van nagaat vertoont, moet deze langzaam worden geopend, zodat de druk gecontroleerd kan ontsnappen.

Hygiëne en kwaliteitsborging zijn ook om gezondheidsredenen belangrijk, om bederf van levensmiddelen of schimmelvorming te voorkomen. Het brouwen van mede is een ambacht met historische authenticiteit, maar ook een levensmiddelenambacht.

Historische versus moderne mede-stijlen: hoe je je eigen weg vindt

In de mede-scene bestaan twee stromingen naast elkaar: de puristische benadering met alleen honing, water, gist en eenvoudige kruiden, en de moderne, creatieve interpretatie met fruitmede, vatrijping of exotische specerijen.

De smaak van mede wordt in wezen bepaald door vijf factoren: de honingsoort (mild of krachtig), het zuurgehalte door fruit of citroensap, het alcoholgehalte, dat toeneemt met de hoeveelheid honing, de restzoetheid, die wordt bepaald door de keuze van de gist en de hoeveelheid honing, en de rijpingstijd, die de mede na verloop van tijd harmonischer maakt.

Producten zoals Original Wikinger Met in een mild-zoete variant, rode Wikinger Met met kersensap of premiumvarianten met een hoger aandeel bloemenhoning en houttonen dienen daarbij als richtpunten. Vakliteratuur over historisch brouwen en de uitwisseling binnen de mede-community bieden verdere inspiratie voor eigen experimenten.

De beste handleiding voor een eigen huisrecept luidt: maak kleine proefbatches en verander per batch slechts één parameter, bijvoorbeeld de honingsoort, de gist of de toevoeging van fruit. Een brouwdagboek helpt om successen vast te leggen en stap voor stap je eigen weg te vinden.

Mede brouwen is een mix van ambacht, wetenschap en creativiteit. Elke brouwpoging brengt je een stukje dichter bij je eigen ideale mede – en juist daarin ligt de charme van dit eeuwenoude ambacht.

Conclusie: mede brouwen als een reis naar de wereld van de Vikingen

Mede behoort tot de oudste alcoholische dranken ter wereld. In de Vikingtijd diende het als godendrank, feestdrank en symbool voor gemeenschap en cultuur. De oorsprong ervan gaat terug tot het stenen tijdperk, en de geschiedenis ervan verbindt archeologie, mythologie en ambacht op unieke wijze.

De belangrijkste praktische stappen kunnen kort worden samengevat: kies goede ingrediënten, werk hygiënisch, houd de gisting in de gaten, heb geduld tijdens de rijping en toon experimentele zin bij varianten zoals rode Viking-mede of gekruide mede.

Originele Viking-met is historisch gezien niet exact te reconstrueren – dat blijkt zowel uit het gebrek aan schriftelijke bronnen als uit de beperkte archeologische vondsten. Maar met de middelen van vandaag de dag kan de smaak overtuigend worden benaderd, en daarbij leer je veel over de cultuur en traditie van de Vikingen. Hun erfgoed leeft voort in elke zelfgebrouwen mede.

Veelgestelde vragen over Viking-met en het brouwen van met

Hoe lang is zelfgebrouwen mede houdbaar?

Goed gefermenteerde, heldere mede is in schone, goed afgesloten flessen bij koele en donkere opslag meestal meerdere jaren houdbaar – sommige brouwsels worden zelfs beter naarmate de tijd verstrijkt, tot wel vijf jaar. Een hoog alcoholgehalte van meer dan ongeveer 11 tot 12 % vol. en een relatief laag restsuikergehalte verlengen de houdbaarheid aanzienlijk, omdat er minder voedingsstof beschikbaar is voor ongewenste micro-organismen. Controleer bij langdurige opslag regelmatig het uiterlijk en de geur. Bij troebelheid, schimmel of een scherpe azijngeur mag je de mede niet meer drinken.

Hoe weet ik of de gisting van mijn mede echt voltooid is?

Het borrelen in het gistbuisje neemt sterk af of stopt helemaal, en op de bodem heeft zich een stevige, compacte gistbodem gevormd. Voor betrouwbaardere resultaten meet je het suikergehalte meerdere dagen achter elkaar met een gistpen. Als de waarden gedurende drie tot vier dagen constant laag blijven, is de gisting grotendeels voltooid. Bij twijfel kun je beter iets langer wachten of de mede koel bewaren voordat je hem in flessen vult, om ongewenste nagisting te voorkomen.

Kan ik mede volledig zonder selecte gist maken, alleen met wilde gist?

Een spontane gisting met wilde gisten, bijvoorbeeld uit fruit of uit de omgevingslucht, is in principe mogelijk en was historisch gezien waarschijnlijk de enige methode. Dit brengt echter risico’s met zich mee: een onvoorspelbare smaak, een lager alcoholgehalte en een verhoogd risico op schimmel, azijnsmaak of onaangename geuren. Het advies is om dergelijke experimenten alleen uit te voeren met kleine proefpartijen van 1 tot 2 liter en voor betrouwbare resultaten verder een geschikte wijngist te gebruiken.

Welke honing is het meest geschikt voor een zo authentiek mogelijke Viking-mede?

Historisch gezien bestond er waarschijnlijk gemengde honing uit bossen en weiden, aangezien bijenkolonies destijds niet zo doelgericht werden beheerd als tegenwoordig. De honing was rauw, ongefilterd en weerspiegelde de lokale flora. Voor moderne brouwers wordt een mengsel aanbevolen van milde bloemenhoning voor zoetheid en rondheid en een deel bos- of heidehoning voor kruidigheid en bosachtige tonen. Industriële goedkope honing is minder geschikt vanwege mogelijke residuen en een aroma met weinig karakter.

Mag ik mijn zelfgebrouwen Viking-mede verkopen?

De verkoop van zelfgemaakte alcoholische dranken is in Duitsland en veel andere landen gebonden aan wettelijke voorschriften, zoals een bedrijfsregistratie, alcoholbelasting en levensmiddelenwetgeving. Eigen consumptie in privéverband is doorgaans geen probleem. Commerciële verkoop, ook op markten of tegen betaling binnen de vriendenkring, moet echter vooraf worden afgestemd met het bevoegde douanekantoor en de voedselinspectie, aangezien de vereisten per deelstaat en verkoopvorm kunnen verschillen.

Passend bij dit artikel

Onze collectie middeleeuwse broeken, Vikingbroeken en leggings

Alles tonen
Ongeveer eens per maand

Post uit het handelshuis

Nieuwe artikelen, marktdata en aanbiedingen, rechtstreeks uit Rinchnach. Afmelden kan altijd met één klik.

Aanmelden voor de nieuwsbrief
Onderwerpen in het magazine
Middeleeuwse kennis

Verder lezen

Alle artikelen
Keuken & tafel · Het oudste bier ter wereld: de Sumeriërs en hun „vloeibare brood” Keuken & tafel · Hebben de Romeinen echt lood in de wijn gemengd? Feitencheck Keuken & tafel · Kookplaats en vuurplaats in de middeleeuwen – zo bouw je ze vandaag de dag op een authentieke en veilige manier
Sinds 2006uit de middeleeuwse scene
4,84 van 5 2.624 beoordelingen
2–4 werkdagenStandaard levertijd (Nederland): 2–4 werkdagen – behalve bij artikelen met extra verwerkingstijd. De exacte levertijd staat op elke productpagina. Levertijd (Nederland)
Winkel ter plaatseRosenau 16a, Rinchnach

Klantbeoordelingen

4,84

van 5 · uit 2.624 beoordelingen op 3 platforms

Totaalscore: gemiddelde van alle beoordelingen op deze platforms, gewogen naar aantal en dagelijks bijgewerkt. Kopers worden na hun bestelling uitgenodigd een beoordeling te geven, nu via Trusted Shops, eerder via Shopauskunft. Of Google-beoordelingen van kopers afkomstig zijn, kunnen wij niet controleren.